Trauma verwerken: waarom je steeds dezelfde patronen herhaalt (en hoe je weer vanuit jezelf kunt leven)

Trauma verwerken is voor veel mensen geen kwestie van tijd, maar van begrijpen waarom oude patronen steeds terugkomen.

Misschien merk je dat je blijft pleasen, jezelf wegcijfert, voortdurend alert bent of moeite hebt met grenzen aangeven. Hoewel je met je hoofd weet dat je het anders wilt doen, reageert je lichaam vaak sneller dan je verstand.

Veel mensen denken dat het een gebrek aan wilskracht is. Dat ze gewoon sterker moeten worden, beter voor zichzelf moeten kiezen of eindelijk eens moeten stoppen met pleasen.

Maar wat als jouw gedrag juist ooit een briljante manier was om te overleven?

In mijn praktijk zie ik regelmatig mensen die zich realiseren dat ze steeds weer in dezelfde patronen terechtkomen. Zodra we vanuit systemisch werk, lichaamsbewustzijn en Voice Dialogue onderzoeken wat er onder dat gedrag schuilgaat, ontstaat vaak iets heel anders dan schuld of schaamte.

Er ontstaat begrip. Want veel van onze patronen zijn geen karaktereigenschappen. Het zijn overlevingsstrategieën.

In deze blog ontdek je waarom trauma kan leiden tot overlevingsstrategieën en hoe je stap voor stap weer meer vanuit jezelf kunt leven.

Wat is trauma en waarom is trauma verwerken zo moeilijk??

Wanneer mensen aan trauma denken, denken ze vaak aan oorlog, mishandeling of een ernstig ongeluk.

Dat zijn inderdaad traumatische ervaringen. Maar trauma ontstaat niet alleen door wat er gebeurt.

De Canadese arts en trauma-expert Gabor Maté omschrijft het treffend:

“Trauma is niet wat er met je gebeurt, maar wat er binnenin je gebeurt als gevolg van wat er met je is gebeurd.”

Dat betekent dat trauma vooral gaat over de innerlijke gevolgen van een gebeurtenis. Het gaat over wat jouw zenuwstelsel, lichaam en psyche moesten doen om te kunnen blijven functioneren.

Trauma kan daarom ook ontstaan doordat iets juist ontbrak.

Bijvoorbeeld:

• emotionele veiligheid;
• gezien worden;
• troost;
• ruimte om jezelf te zijn;
• voorspelbaarheid;
• onvoorwaardelijke liefde.

Voor een kind is verbinding met de ouders belangrijker dan authentiek zichzelf kunnen zijn. Wanneer beide niet samengaan, kiest een kind bijna altijd voor verbinding.

En daar begint vaak een overlevingsstrategie.

Waarom trauma verwerken niet alleen over herinneringen gaat

Veel mensen zeggen:

“Ik heb toch een fijne jeugd gehad.” Of: “Er is niets ernstigs gebeurd.”

Toch kunnen zij voortdurend gespannen zijn. Altijd alert.

Moeite hebben met grenzen.

Zich verantwoordelijk voelen voor anderen.

Of steeds opnieuw in burn-out belanden.

Trauma zit namelijk niet alleen in gebeurtenissen. Trauma leeft ook in het zenuwstelsel.

In het lichaam. In automatische reacties.

Daarom helpt alleen begrijpen vaak niet voldoende. Je kunt precies weten waarom je iets doet.

En het tóch blijven doen. Zelf ervaren wat er in je lijf gebeurt werkt diepgaander.

De tragische ruil tussen authenticiteit en verbinding

Gabor Maté beschrijft iets wat hij de tragische ruil noemt.

Als kind heb je twee basisbehoeften:

• verbinding;
• authenticiteit.

Wanneer je ouders jouw emoties, behoeften of eigenheid moeilijk konden verdragen, leerde je jezelf aanpassen.

Niet omdat je zwak was. Maar omdat je afhankelijk was.

Je leerde bijvoorbeeld:

• niet huilen;
• niet boos zijn;
• niet lastig zijn;
• altijd lief zijn;
• voor anderen zorgen;
• sterk blijven.

Deze aanpassing hielp je toen.

Maar later kan dezelfde strategie leiden tot chronische stress, burn-out, perfectionisme of lichamelijke klachten.

Waarom je blijft doen wat je eigenlijk niet wilt

Je volwassen verstand zegt misschien: “Ik moet beter voor mezelf zorgen.”

Maar een dieper deel in jou zegt: “Als ik nee zeg, raak ik de verbinding kwijt.”

Dat deel is niet dom. Dat deel probeert jou nog steeds veilig te houden.

En precies daar sluit het werk van de Duitse traumatherapeut Franz Ruppert prachtig op aan.

De drie delen van de persoonlijkheid volgens Franz Ruppert

Tijdens de Systemic Soul Coach-opleiding van Brenda van Donge, waar ik als begeleider betrokken ben, werken we onder andere met de resonantieprocessen van Franz Ruppert.

Zijn theorie helpt om te begrijpen waarom trauma zo’n langdurige invloed kan hebben.

Volgens Ruppert splitst onze persoonlijkheid zich na een traumatische ervaring in drie delen.

1. Gezonde delen

Iedereen bezit gezonde delen. Ook wanneer je veel hebt meegemaakt.

Deze delen kenmerken zich door:

• gezonde autonomie;
• energiek zijn;
• krachtig voelen;
• vitaliteit;
• levensvreugde;
• nieuwsgierigheid;
• creativiteit;
• verbinding;
• liefde;
• gezonde grenzen;
• verantwoordelijkheid nemen.

Vanuit deze delen hoef je jezelf niet te bewijzen. Je bent simpelweg jezelf.

2. Getraumatiseerde delen

Het getraumatiseerde deel blijft achter in zijn ontwikkeling op de leeftijd waarop de oorspronkelijke traumatische ervaring plaatsvond. Alsof de tijd daar even stil is blijven staan.

Kenmerken zijn onder andere:

• afgeschermd van bewustzijn;
• onderdrukt door overlevingsdelen;
• veel gebundelde energie;
• angst;
• verdriet;
• paniek;
• schaamte;
• een voortdurende innerlijke onrust.

Deze delen kunnen plotseling worden geactiveerd door triggers vanuit onze neuroceptie. Neuroceptie is de onbewuste radar van ons zenuwstelsel die voortdurend scant op gevaar of veiligheid. De triggers zijn dan ook heel persoonlijk, niet voor iedereen hetzelfde.

Een blik.

Een stem.

Een woord.

Een geur.

Een gebaar.

Zelfs een bepaalde sfeer.

Het lichaam reageert vaak al voordat je bewust begrijpt waarom.

Wil je hier meer over weten? Lees dan ook mijn blog Verminder stress door je zenuwstelsel te kalmeren met simpele oefeningen.

3. Overlevingsdelen

Om de overweldigende pijn niet steeds opnieuw te hoeven voelen, ontwikkelt de psyche overlevingsdelen. Op korte termijn zijn deze strategieën letterlijk levensreddend en dringend noodzakelijk. Op lange termijn vormen ze vaak een ontwikkelingsblokkade.

Franz Ruppert onderscheidt tien hoofdgroepen van overlevingsstrategieën.

In mijn praktijk herken ik bijvoorbeeld:

• pleasen;
• perfectionisme;
• altijd sterk blijven;
• zorgen voor iedereen;
• geen grenzen aangeven;
• controle houden;
• voortdurend analyseren;
• hard werken;
• emoties onderdrukken;
• conflicten vermijden;
• jezelf wegcijferen;
• druk blijven;
• vluchten in werk, eten of sociale media.

Hoe sterker iemand getraumatiseerd is, hoe meer de aandacht naar buiten gericht raakt. Dat is logisch. Contact maken met de eigen binnenwereld voelt simpelweg te pijnlijk.

Herken je dat je voortdurend bezig bent met anderen?

Lees dan ook mijn blog Ben jij ook een redder?

Waarom je lichaam sneller is dan je hoofd

Veel mensen proberen hun gedrag te veranderen door harder hun best te doen. Maar jouw zenuwstelsel neemt beslissingen in milliseconden. Pas daarna bedenkt je hoofd een verklaring.

Dat verklaart waarom je soms alweer hebt toegegeven voordat je überhaupt doorhad wat je voelde.

Daarom werk ik in mijn praktijk niet alleen met gesprekken.

We werken ook met lichaamsbewustzijn. Want duurzame verandering ontstaat wanneer je zenuwstelsel opnieuw veiligheid leert ervaren.

Trauma verwerken betekent niet dat je het vergeet

Een veelvoorkomend misverstand is dat trauma pas verwerkt is wanneer je nergens meer last van hebt. Trauma verwerken betekent iets anders.

Het betekent dat jouw gezonde delen steeds meer ruimte krijgen. Dat overlevingsdelen niet langer voortdurend het stuur hoeven vast te houden. En dat getraumatiseerde delen eindelijk gezien mogen worden, hoe pijnlijk en confronterend dit soms ook kan zijn.

Niet om opnieuw overspoeld te raken. Maar zodat ze niet langer verborgen hoeven blijven.

Voice Dialogue: een andere manier om naar innerlijke delen te kijken

Een andere methode waarmee ik werk is Voice Dialogue.

Waar Franz Ruppert vooral kijkt naar de invloed van trauma op de persoonlijkheidsstructuur, helpt Voice Dialogue om de verschillende innerlijke stemmen in jezelf bewust te leren kennen.

De perfectionist.

De pleaser.

De doorzetter.

De controleur.

De innerlijke criticus.

Door deze delen te leren herkennen ontstaat meer keuzevrijheid.

Lees hierover ook mijn blog Voice Dialogue en innerlijke delen.

Trauma verwerken is geen rechte lijn

Herstel verloopt zelden in een rechte lijn. Soms voel je ineens meer rust.

Soms lijkt een oud patroon terug te komen. Dat betekent niet dat je terug bij af bent.

Het betekent vaak juist dat een dieper laagje zichtbaar wordt.

Steeds opnieuw ontstaat de mogelijkheid om met meer mildheid naar jezelf te kijken.

Niet vanuit de vraag:

“Wat is er mis met mij?”

Maar vanuit de vraag:

“Welk deel van mij probeert mij nog steeds te beschermen?”

Verlang jij ernaar om minder vanuit overleven te leven?

Misschien herken je jezelf in meerdere van deze patronen. Misschien verlang je naar meer rust.

Meer energie. Meer levensvreugde. Meer gezonde autonomie.

Tijdens systemische coaching onderzoeken we samen welke gezonde delen, overlevingsdelen en getraumatiseerde delen in jou actief zijn. Vanuit veiligheid, lichaamsbewustzijn en systemisch werk ontstaat ruimte om oude patronen los te laten en stap voor stap weer te leven vanuit wie jij werkelijk bent.

Voel je dat dit resoneert?

Dan nodig ik je van harte uit voor een vrijblijvend kennismakingsgesprek. Je kunt contact opnemen via de whatsapp button, telefonisch of via de mail.